A DIGNIDADE DE TODA PERSOA

O artigo nº2 da Declaración Universal dos Dereitos Humanos di así:
Toda persoa ten todos os dereitos e liberdades proclamados nesta declaración sen distinción algunha de raza, cor, sexo, idioma, relixión ou de calquera outra índole, orixe nacional ou social, posición económica, nacemento ou calquera outra condición.
Porque todo ser humano, polo feito de selo, ten uns dereitos que ninguén lle pode quitar. Que nos fai tan afortunados? Que fai que teñamos esa «dignidade»? Como fundamentar ou xustificar que todo ser humano é igual en dereitos, liberdades e dignidade?
O cristianismo teno claro:
Todo ser humano ten, desde o primeiro momento no seo materno, unha dignidade inviolable, porque Deus, desde toda a eternidade, quíxoo, amouno, creouno e destinouno á salvación e á boaventuranza eterna. (YOUCAT, 280)
Por iso afirmamos que a dignidade é unha calidade de todas as persoas que as fai valiosas en si mesmas, ou merecedoras do máximo respecto, sen necesidade de ningún outro mérito. Esa dignidade humana posúese desde antes de nacer, e mantense ata ao fin da vida.

Dignidade antes de nacer
Deus soñounos e quíxonos desde sempre. O seu amor abrangue toda a nosa vida, desde o inicio ata ao fin.
Como os pais soñan cos seus fillos antes de telos, agardan impacientes os meses de xestación, pensan que nome lles porán, falan de como xogarán con eles, e mesmo lles mercan o berce ou algo de roupa, Deus tamén soña con nós antes de nacer, ofrécenos un plan e moitos proxectos e desexa a nosa felicidade.
Por iso, o profeta Xeremías escoita esta mensaxe de parte de Deus: «Antes de formarte no ventre, elixinte; antes de que saíses do seo materno, consagreite». (Xer 1,5).

Dignidade no nacer
Todos nacemos iguais: espidos, fráxiles, indefensos, dependentes. Toda unha vida por diante, chea de oportunidades e posibilidades. Nada feito e todo por facer.
Aínda que a realidade social non é así: hai quen xa nace enfermo; hai quen nace con fame; hai quen nace rodeado de indiferencia; hai quen nace rodeado de pobreza, guerra ou desolación; e hai quen nace nunha pateira.
Pero esta inxusticia social non debe contaxiarnos, porque todos nacemos como membros da familia humana, cos mesmos dereitos, coa mesma dignidade. Porque todos nacemos sendo fillos dun mesmo Deus.

Dignidade no vivir
Independentemente do guapos ou feos que sexamos, máis listos ou menos listos, altos ou baixos, enfermos ou sans, pobres ou ricos... todos temos a mesma dignidade. Porque a dignidade humana non provén das nosas calidades, éxitos ou posesións, senón de Deus.
Ao longo da súa vida, toda persoa posúe uns dereitos que ninguén lle pode quitar: dereito á vida, á integración da súa persoa, a unha alimentación saudable, a un medio san, a un fogar, unha educación e un traballo que lle permita vivir. En definitiva: todos temos dereito a ser tratados como persoas e ninguén nolo pode quitar. 

Dignidade no morrer
Mesmo na morte, o ser humano merece respecto. Nada nin ninguén pode substituír á persoa que marcha. A morte dunha mascota xera tristura, pero outra mascota pode suplir rapidamente ese baleiro. Porén, a morte dunha persoa xera un baleiro que nada nin ninguén pode encher.
O ser humano de culturas antigas xa o intuía cando soterraba aos difuntos cunhas cerimonias cheas de respecto, e iso mantense en todas as culturas actuais. Os cemiterios sempre se coidaron e respectaron. E a lembranza dos nosos seres queridos sempre está presente.
Pero, que é o que fai que o ser humano teña unha dignidade innegociable? Son os seus cartos, a súa beleza, a súa forza ou a súa intelixencia?
Non. Nada do que «ten» faino digno ou valioso. O que nos fai dignos non é o que temos, nin sequera o que somos nun momento determinado. O mesmo «ser» é o que nos fai dignos. Porque somos persoas e iso fainos insubstituíbles. Non somos números, senón que somos únicos.
E todo cristián debe loitar en favor da dignidade de todas as persoas, denunciando calquera situación de inxustiza ou discriminación. Porque esa dignidade de todos foi querida por Deus.
Así o explica o Catecismo Xove da Igrexa Católica (Youcat) no seu número 330:
Ante Deus todos somos iguais na medida en que todos temos o mesmo Creador, todos fomos creados segundo a única imaxe de Deus cunha alma dotada de razón, e todos temos o mesmo Redentor.
Dado que ante Deus todos somos iguais, toda persoa posúe a mesma dignidade e pode reclamar os mesmos dereitos como persoa. Por iso toda discriminación social, racial, sexista, cultural ou relixiosa é unha inxustiza inaceptable.

Así o dicía o Concilio Vaticano II (Gaudium et Spes, 29):
Posto que todos, dotados de alma racional e creados a imaxe de Deus, teñen unha mesma natureza e unha mesma orixe, e redimidos por Cristo gozan dunha mesma vocación e destino divino, tense que recoñecer cada vez máis a fundamental igualdade entre todos.
Certamente non todos poden considerarse iguais en capacidade física e en cualidades intelectuais e morais; porén, toda clase de discriminación nos dereitos fundamentais das persoas, sexa discriminación social ou cultural, por razón de sexo, raza, cor, condición social, lingua ou relixión, tense que afastar e superar, como contraria ao plan de Deus (...)
Máis aínda, mesmo se entre as persoas existen razoables formas de diversidade, a igual dignidade das persoas pide que se vaia chegando a un máis humano e equitativo nivel de vida. Porque as excesivas diferenzas económicas e sociais entre membros e pobos dunha mesma familia humana escandalizan e opóñense á xustiza social, á equidade, á dignidade da persoa humana, non menos que á paz social e internacional.

E así nolo lembra o Papa Francisco na súa encíclica «Laudato Si», do ano 2015:
Cada un de nós ten en si unha identidade persoal, capaz de entrar en diálogo cos demais e co mesmo Deus. A capacidade de reflexión, a argumentación, a creatividade, a interpretación, a elaboración artística e outras capacidades inéditas mostran unha singularidade que transcende o ámbito físico e biolóxico. A novidade cualitativa que implica o xurdimento dun ser persoal dentro do universo material supón unha acción directa de Deus, unha chamada peculiar á vida e á relación dun Ti a outro ti. A partir dos relatos bíblicos, consideramos ao ser humano como suxeito, que nunca pode ser reducido á categoría de obxecto. (nº 81)