(2011-2012) Xogamos a pensar co cadro "Siesta" de Van Gogh
Nestas sesións estivemos traballando cos nenos e nenas varias habilidades de pensamento, a través do diálogo.
Podes atopar información sobre o "proxecto Noria" de filosofía para nenos e nenas (xogar a pensar), na seguinte ligazón:
http://www.rincondeleducadornoria.blogspot.com.es
Que é pensar?
Plantexamos a pregunta de "que é pensar" e estas son as reflexións que se fixeron:
- Saber a que xogar
- Saber que podemos facer
- Saber que escoller
- Saber onde queremos ir
- Saber que queremos comer
- Nas investigacións
- [...]
Facemos as normas do diálogo para Xogar a pensar:
Acordamos entre todos e todas cales son as normas para poder xogar a pensar, usamos á "Mariquita Juanita".
Deixamos varios ocos para engadir novas normas que fosen xurdindo nos diálogos.
O cadro misterioso:
Un día o profe trouxo un "xogo misterioso", había una foto ou algo escondido detrás dunha cartolina e tiña unhas portiñas que se ían abrindo e amosando unha parte.
Que estaría escondido alí? Con cada porta "mantivemos un diálogo" entre todos e todas.
Unha a unha fomos abrindo as portas:
![](galeria/albums/ceipcervinho/userpics/10006/1%7E9.jpg)
-
Que pode ser?
-
azul
-
é un misterio
-
azul malba
-
o ceo
-
o mar
-
seguro?
-
Unha mar salgada
-
e como sabería unha mar salgada?
-
un asco
-
pode ser un océano
-
o océano pacífico
-
que se escoitaría se fose o océano?
-
As ondas
-
e se fose o ceo que se escoitaría?
-
Nada
-
seguro?
-
O vento
-
a choiva
-
algunha idea máis?
-
Pode haber un barco
-
Podería ser aire
![](galeria/albums/ceipcervinho/userpics/10006/2%7E10.jpg)
-
que é esto?
-
Marrón
-
terra
-
terr
-
auga quente
-
eso non existe
-
non existe?
-
Non porque non hai auga desa cor
-
estás dacordo?
-
Di que un día a mirou desa cor nos Gormitis
-
que será?
-
Pode ser unha pedra marrón
-
Eu sei unha
-
a ver que será?
-
Area de praia
-
A choiva enche a praia de auga e por iso é azul.
![](galeria/albums/ceipcervinho/userpics/10006/3%7E8.jpg)
-
que creedes que saerá na tres?
-
Igual unha cor verde
-
un por un preguntamos:
-
color castaño de troncos
-
que credes que saerá?
-
Outra vez azul
-
azul oscuro
-
verde
-
Que crees que vai a sair?
-
Marrón clariño
-
herva, igual sae herba
-
Igual sae unha vaca,
-
de cor negra ou branca
Abrimos a pestana 3
-
que saiu?
-
Un carruaje con cabalos!!
Acércanse a miralo:
-
Que divertido!!!
-
Que crees que será?
-
Creo que é Renato (persoaxe dun conto)
-
Este cacho é de aquí e este de aquí
-
Claro eran o ceo e a montaña
-
Que pasada!!!!
-
Que crees que haberá na foto grande cos cachos que vemos?
-
Unha montaña con terra
-
E por que o pensas?
-
Porque é color terra
-
Porque o ceño viña de ahí para ahí por iso se ve un lado
-
Seguides pensando que é uha montaña?
-
Si,
-
Creo que é unha montaña
-
Será grande ou pequena?
-
Unha xigante
![](galeria/albums/ceipcervinho/userpics/10006/4%7E6.jpg)
Antes de abrir a pestaña 4
-
Que sairá?
-
Verde clariño
-
que crees que vai a sair?
-
Verde escuro
-
Laranxa
-
Igual sae un robot
-
É por que que crees que sairá un robot?
-
Non, mellor unha vacaloura.
-
Outra vaca
-
Cor verde...
-
Igual sae un dinosaurio
Abrimos a pestana 4
-
oh oh...
-
É un xigante!!!
-
Pes xigantes!!!
-
Como sabes que son xigantes?
-
Un grandullón...
-
Por que creedes que son xigantes?
-
Hai moitos pes...
-
Cantos haberá?
-
Mira, esto non é, é unha montaña non un pe
-
Non, son pes...
-
Non que non teñen dedos...
-
Cantos pes haberá?
-
Dous,
-
Mira, son igual os dous.
-
Esto non son pes xigantes, son normais
-
Eu creo que son xigantes porque ten os dedos sucios
-
De quen serán os pes?
-
Dun grandullón
-
dun neno
-
que estárá facendo o no neno?
-
Durmindo
-
Durmir...
-
Non son pes son mans
-
son pes de un neno
-
Poden ser pes dun leñador pobre...
-
Por que pensas que son pobres?
-
Porque non ten zapatos
-
Por que non teñen zapatos?
-
Porque é un demonio
-
Temos un misterio: hai un carruaje, esto non sabemos se é mar ou ceo e esto que é montaña...
![](galeria/albums/ceipcervinho/userpics/10006/5%7E6.jpg)
-
-
Que sae?
-
A cabeza desta...
-
Son cabezas dos pes de antes
-
-
-
Non era un xigante?
-
Non é o corpo do leñador pobre.
-
E donde está madeira?
-
Non, ten só ten pes...
-
-
Que hai aquí?
-
Dous señores
-
Que están facendo?
-
Durmir
-
Aquel era o carruaje deles
-
Eran montañas?
-
Non é herba seca.
-
Que se escoita?
-
Por que está tirados no chan?
-
Porque non teñen casa
-
Porque se perderon
-
Hai unhas zapatillas
-
Ó lado das zapatillas teñen cornos
-
Por que durmen?
-
Porque están sos
-
É de día ou de noite?
-
De día
-
Por que crees que durmen?
-
Porque traballaron moito
-
En que credes que traballan?
-
Non sei
-
Non teñen cama
-
Non teñen casa e por iso durmen no chan
-
Onde creedes que están?
-
Nun sito con palla
-
como se chamará o sitio onde están?
-
Nunha “veiga”.
-
Que haberá plantado alí?
-
Herba seca
- Si seguro que é herba
-
Son cornos o que hai ó lado dos zapatos?
-
Non machadas
-
non fouciños para cortar a herba
-
Entón por que durmen alí?
-
Déronlle moi forte e se cansaron
-
Fará calor ou frío?
-
Moito calor
-
Eses señores teñen calor ou frío?
-
Teñen calor
-
Moito calor
-
É por que crees que teñen calor?
-
Porque fai moito sol
-
Como o sabes se non se ve?
-
Porque está en outro sitio que non é ahí, está detrás da palla
-
Por que non durmen ó lado da vaca?
-
Porque durmiran alí durmirían no carro, e cuns paus por riba sería unha casa
-
Por qué crees que non durmen no carro?
-
Porque os cabalos lle fan ruido e os despertan
-
E os cabalos onde están ó sol ou á sombra?
-
Ó sol
-
Non, están á sombra
-
Os señores onde están?
-
A sombra
-
É por qué?
-
Porque facían moito sol, e o sol estaba detrás..
-
Ai si!... no chan hai sombra.
-
Que pasaría se os señores e os cabalos durmiran o sol?
-
Lle podería sangrar o nariz
-
Nada
-
Alguén durmiu na herba algunha vez. Na sombra ou no sol?
-
Na sombra
-
Por que?
-
Porque estaba máis fresco
-
Cantas pernas vedes?
-
Hai catro...
-
A quen lle faltan os zapatos?
-
Ó do gorro blanco
-
de quen cres que son os zapatos?
-
Non sabemos
-
pero imaxinamos de quen son?
-
A de gorro amarillo
-
Entón a outra señora vai descalza?
-
Non seguro que os ten ó outro lado e por iso non se ven.
-
Estarán detrás das pernas
-
Lembras que me dixeches que eran xigantes? Segues pensando o mesmo?
-
Si porque son enormes
-
E porque crees que son enormes?
-
Porque comeron moito
-
Porque cres ques on máis grandes que os cabalos...?
-
Claro é porque están máis preto por eso son máis grandes, e os cabalos máis lonxe.
-
Por qué quitaron os zapatos?
-
Están descalzos porque lles entrou calor nos pes
-
Así vaille picar nos pes os bichos
-
Porque igual teñen calor
-
E os calcetíns?
-
Deixáronllos, quitáronllos ou non llos levaron
-
Porque están pegados?
-
Non están abrazados,
-
Están xuntos.
-
Creedes que se levan ben ou pelexan?
-
Se queren
-
Si
-
Por qué o sabes?
-
Porque non pelexan.
-
Por que levan tanta roupa co calor que fai?
-
Porque cando viñeron faría frío e agora non
-
porque se levan a manga corta terían frío
-
Porque levan roupa tan gorda co calor que fai?
-
Igual faría un pouco de frío
-
Porderían cortar a herva con patalón corto?
-
Non porque se lastimarían nas pernas
-
E traballaron sen zapatos?
-
Non, para traballar os poñen e os quitan para durmir
-
É tan gorda para non pincharse
![](galeria/albums/ceipcervinho/userpics/10006/napantalla.jpeg)
Coloreamos o mesmo cadro coas cores que quixemos
E levamos a cabo unha avaliación figuroanalóxica sobre o que
participamos, o que participou o grupo e se nos gustou participar nestas
actividades.
Sesión 2:
Lembramos o que "descubriramos" na sesión anterior
E este foi o díalogo que xurdiu:
-
Queres contarnos que sucede no cadro?
-
Traballaron moito e durmen
-
para que tiñan este carro? Que farán con el?
-
Para irse
-
Que pasa no cadro?
-
Por que están aquí os dous zapatos?
-
Porque os quitou
-
E para que?
-
Para durmir
-
Porque se durmes cos zapatos moléstanche
-
Podes describirnos o que se ve no cadro?
-
Vese un carro, palla e uns señores durmindo
-
Onde está o carro?
-
Está lonxe dos señores
-
Está aparcado á sombra da palla
-
Por que se quedou á sombra?
-
Porque facía moito sol e podían queimarse
-
un señor ten un pe ó sol.
-
Por que cres que leva un sombreiro? Alguén ten algunha idea?
-
Para que non se lastime coa palla.
-
E tamén para que non lle dea o sol
-
Por que estarán abrazados?
-
Porque son pais
-
Unha nai e un pai
-
Como o sabes?
-
Porque escoitamos nenos na música?
-
Imos ver se se esoitan nenos...
-
Que escoitamos?
-
Paxaros
-
Unha serpe
-
Uns nenos chorando
-
Non xogando...
-
A ver imos a organizarnos. Que crees que están facendo os nenos?
-
Chorando
-
É porque chorará?
-
Se quedou en casa e non o levaron
-
Non choran están xogando
-
A que estarán xogando?
-
A pelota
-
Ó beisbol
-
Cos tractores
-
A carreiras
-
A pilla pilla
-
Os paxaros por que credes que cantan?
-
Porque é primavera
-
Porque están felices
-
Alguén pensa que están felices?
-
Non eu creo que non están felices os rapaces, porque estaban chorando.
-
Non choran, están xogando (berrando)
-
Ti cres iso pero o teu compañeiro cre que están chorando.. porque é pensa distinto que ti?
-
Porque escoita outra cousa
-
estes señores están felices?
-
Non, están durmindo
-
Si
-
Por que o sabes?
-
Porque durmen
-
escoitamos novamente
-
Eu escoito unha avispa
-
Se houbera unha avispa que pasaría?
-
Podería picarlle
-
Se estivera quieto non lle pica
Dramatizamos o que estiveron facendo as persoaxes do cadro antes de durmir, facendo os movementos que crían que facían. Ademáis puxemos as gorras como eles.
E despois de tanto traballar, descansamos como no cadro, claro tamén descalzos coma eles.
Dialogamos sobre o sucedido:
-
Como vos sentides?
-
Cansados
-
E por qué?
-
Porque traballamos moito
-
Ata cando ides durmir?
-
Ata mañá
-
Cando nos moviamos máis antes ou agora?
-
Antes cando traballabamos
-
Para durmir fai falta moverse?
-
Non, hai que estar quieto
-
Cando xogamos a cortar a herba que pasaba despois?
-
Nos cansabamos
-
E logo durmíamos
-
E quitámolos zapatos
-
Alguén lembra de que partes do corpo moviamos para cortar a herba?
-
Os pes
-
As mans
-
A espalda
-
As mans
-
que moventos faciamos?
-
Moviamos as mans
-
era movementos rápidos o lentos?
-
Lento
-
Non, rápido
-
E cando durmiamos como nos moviamos rápido ou lento?
-
Non, estabamos quieto
-
Nos movemos despacio
-
E por que?
-
Porque senón nos temos que levantar
-
Cando durmimos nos movemos?
-
Non
-
Na cama da casa si
-
Eu si me movo
-
E como sabes que te moves?
-
Porque me movo
-
Eu non porque sempre durmo así (quieto)
-
Eu enrróllome coa manta e non me movo
-
Así estás quietiño
-
Eu si me movo
-
E como sabes que te moves? Porque creedes que o sabe?
-
Porque nos movemos así..
-
Os señores do cadro se moverán mentras durmin?
-
Non porque é unha foto
-
Tiveron moito traballo ou pouco traballo?
-
Moitísimo
-
E por que o creedes?
-
Porque cortaron a palla
-
Tardaron moito o pouco tempo?
-
Moitísimo
-
E porque sabes que tardaron moito?
-
Porque se ve moita palla
- Que poderían facer para tardar menos?
- poderían usar un tractor
- ou pedir axuda os nenos
- ou a outra xente
- non porque non era a súa "veiga"
Tocamos, cheiramos, observamos a palla, que era como a do cadro
Fixemos o mesmo con herba que estaba verde.
Este foi o diálogo que xurdiu:
-
Que credes que é esto?
-
É herba
-
Non, é palla
-
Si, como a do cadro dos “traballadores”
-
A que credes que cheira?
-
A min cheirame a “caca”
-
Si, á caca do cabalo que hai no cadro
-
Eu creo que cheira a esterco
-
A min chéirame a “sol” porque está queimada
-
Por que credes que está deste color e non verde?
-
Porque facía moito sol e por iso secou
-
Se fixera moito sol podería facer un incendio
Amosamos a herba verde
-
A que cheirará esta herba?
-
Cheira a auga
-
cheira a verde
-
cheira mellor que a palla
-
claro, por eso a comen os animais porque lles cheira mellor
-
E que animais poden comer herba?
-
Os cabalos
-
As vacas
-
As ovellas...
-
Cal credes que preferiran a seca ou a verde?
-
A verde
-
A seca non lles gusta porque lles da sede
-
E por que non a cortaron verde no cadro?
-
Porque a herba cóllese seca para “estrumar” os cabalos
-
Porque se a cortasen verde logo non tiñan máis
-
Porque cando estaba verde estaba chovendo e non podían ir a buscala, por eso estaba verde
-
Si tiveron que esperar a que secase co sol, por eso colleron a palla.
Tivemos que falar para poñernos de acordo en "como ordenar" a herba verde e a palla, que estaban agora todas mesturadas.
Acordamos estratexias e entre todos démonos organizado para levar a cabo a clasificación.
E decidimos deixar unh pouca herba verde nun bote para ver se se convertía en seca, tal como alguén comentara.
Limpámolo todo moi ben.
Avaliamos novamente se nos gustou a actividade, se participamos e cantos participaron nela.
Interpretamos o cadro novamente cun debuxo.
E fixemos un puzzle do cadro.
Habilidades de pensamento traballadas:
- De percepción: traballouse a observación do cadro e os diferentes elementos que estiveron presentes na aula. A escoita atenta coa intepretación da música que acompañaba a á obra pictórica. Tocar e ulir herva e palla e imaxinar diferentes olores presentes no cadro. Cinestesia coa dramatización do presente no cadro así como coa imaxinación creativa do momento anterior e posterior. En relación á sinestesia incialmente plantexada, a súa presencia foi menor da agardada
- Investigación: traballouse na búsqueda de alternativas: ó sucedido no cadro, o dramatizado e á interpretació do escoitado. Imaxinar que estivo presente ó longo de toda a posta en práctica como eixo vertebrador do diálogo.
- Conceptualización: dialogando sobre o establecemento de conceptos precisos e plantexar exemplos e contraexemplos tanto do que figuraba experesamento no cadro como das abstraccións realizadas, agrupación e clasificación tanto dos elementos presentes no cadro como daqueles outros que foron traidos á aula (herva e palla), uns elementos que tamén serviron para comparar e contrastar
- Razoamento: levando a cabo razonamentos analóxicos ó longo dos diferentes diálogos.
- Traducción: Narrando e describindo o contido do cadro e o
que escoitaban na música. Interpretando o contido do cadro e das
abstraccións feitas a partir da imaxinación e do diálogo, enfrentándose ó
pensamento dos demais e razoando as causas que levaban a razoamentos
diferentes. A improvisación estivo presente en determinados momentos da
posta en práctica. Traducción de linguaxes entre si tanto do que
directamente era obxservable no cadro e da música empregada, como dos
relatos imaxinados e accións anteriores e posteriores ó mesmo.